Ngôi trường 109 tuổi ở Hà Nội từng là trụ sở Bộ Quốc phòng
15:00 04/06/2026
Sau hơn 100 năm, THCS Trưng Vương gần như là nơi duy nhất còn giữ huy hiệu của thành phố Hà Nội thời Pháp thuộc, được công nhận Di tích lịch sử cách mạng bởi từng là trụ sở Bộ Quốc phòng.
THCS Trưng Vương được thành lập năm 1917 với tên gọi trường Nữ học An Nam - trường nữ học duy nhất của toàn xứ Bắc Kỳ lúc ấy. Do trường đặt tại phố Đồng Khánh (nay là phố Hàng Bài), Hà Nội, nên còn được gọi là trường Nữ học Đồng Khánh. Trường được Chủ tịch Hồ Chí Minh ghé thăm 5 lần, vào các năm 1946, 1954, 1956, 1958 và 1961. Cổng trường nhìn ra phố Hàng Bài vẫn giữ nguyên trạng sau hơn một thế kỷ. Công trình có hệ khung, cột gỗ kết hợp lợp ngói với mái đua rộng, giúp hạn chế chiếu nắng trực tiếp. Từ cổng chính, lối đi dẫn qua khoảng sân rộng, rồi tới thẳng phòng hội đồng. Trong khuôn viên với hàng xà cừ trăm tuổi, hai dãy nhà A và D gần như được giữ nguyên trạng từ lúc xây dựng. Công trình được lợp ngói chống nóng, nổi bật với màu vàng kem kết hợp hệ cửa chớp xanh lá - bảng màu đặc trưng của kiến trúc Pháp thuộc tại Hà Nội, để tạo cảm giác dịu mắt và hài hòa với cây xanh nhiệt đới. Thiết kế của tòa nhà mang tính đối xứng, các ô cửa được bố trí dày với trần cao, hành lang rộng tới 2,5 m nhằm tăng khả năng đón gió, lưu thông không khí và tránh ánh nắng chiếu vào lớp học. Ngay lối vào tòa A là khu tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ. Hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Hà cho biết công trình được xây dựng năm 2017 nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập trường; thể hiện sự tri ân, biết ơn những chiến sĩ đã hy sinh trong mùa đông năm 1946. Thời điểm đó, trường Trưng Vương là nơi đặt trụ sở Bộ Quốc phòng. Trong các trận chiến nhằm bảo vệ cơ quan đầu não, 24 chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 77, Trung đoàn Thăng Long đã hy sinh. Năm 2004, trường Trưng Vương được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng. Bức phù điêu nằm trên mái tầng 2 của phòng hội đồng thực chất là biểu tượng của thành phố Hà Nội (thành huy) thời Pháp thuộc. Phù điêu có hình ảnh đôi rồng chầu được cách điệu, chính giữa là một thanh kiếm (song long chầu bảo kiếm). Nhiều tài liệu nghiên cứu cho rằng thiết kế có sự gặp gỡ giữa văn hóa Đông - Tây, khi bảo kiếm là hình ảnh thể hiện uy quyền trong văn hóa châu Âu, còn rồng là hình ảnh quen thuộc ở thành huy các nước châu Á. Trước đây, biểu tượng này xuất hiện nhiều trong các công trình của thủ đô thời Pháp, như cầu Long Biên hay các công sở. Tuy nhiên, theo thời gian, phần lớn đã biến mất hoặc bị thay thế. Vì vậy, trường Trưng Vương được xem là nơi gần như duy nhất còn lưu giữ biểu tượng này. Phòng hội đồng, nơi giáo viên làm việc và nghỉ giữa các tiết dạy, có trần cao, hệ cột lớn đối xứng và các ô vòm trang trí. Không gian vẫn gần như được giữ nguyên với tường sơn trắng, kết hợp cửa xanh và bàn ghế, tủ gỗ màu nâu sẫm, tạo cảm giác trang nghiêm nhưng vẫn thoáng và đủ sáng. Chính giữa phòng là tượng Hai Bà Trưng - biểu tượng gắn với tên gọi của trường Trưng Vương, được đặt làm trong dịp kỷ niệm 80 năm thành lập. Lớp học trong tòa A chủ yếu dành cho học sinh khối 9, với bốn cửa ra vào. Các phòng được lắp thêm điều hòa và thiết bị hiện đại phục vụ dạy học. Một số lớp có "quy tắc riêng": học sinh để giày, dép ở ngoài, chỉ đi tất trong lớp để giữ không gian sạch sẽ. Để đáp ứng quy mô tuyển mới khoảng 600 học sinh mỗi năm, trường THCS Trưng Vương xây thêm hai dãy nhà B và C, cao 7 tầng, có thang máy. Đây là nơi học của khối 6-8, cùng thư viện và các phòng chức năng Tin học, Sinh học, Hóa học, Vật lý... Dù được xây mới, hai tòa nhà vẫn sử dụng phong cách tân cổ điển với gam màu vàng kem cùng cửa chớp xanh, nhằm hài hòa với màu sắc và kiến trúc của hai tòa nhà cũ. Mỗi ô cửa đều được lắp hệ thống dây thép, đảm bảo an toàn cho học sinh. Sau giờ học, Nguyễn Bảo Quyên (trái), lớp 9A3, cùng bạn ký tên, viết lời nhắn lên áo đồng phục. Nữ sinh cho biết đây là "nghi thức" quen thuộc của học sinh cuối cấp, để lưu lại kỷ niệm với bạn bè trước kỳ thi vào lớp 10. Trường THCS Trưng Vương hiện có hơn 2.500 học sinh, gần 100 cán bộ, giáo viên, luôn nằm trong top đầu thành phố về các thành tích thi lớp 10, học sinh giỏi. Từ mái trường này, nhiều học sinh đạt giải quốc gia, huy chương quốc tế và trở thành những nhà khoa học, nhà giáo dục nổi tiếng, như Ngô Bảo Châu, Đàm Thanh Sơn, Đỗ Đức Thái, Phan Vũ Diễm Hằng...
|