Cơ quan thuế đã ghi nhận phản ánh về việc một số hộ, cá nhân kinh doanh khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ yêu cầu khách hàng thanh toán bằng tiền mặt, hạn chế hoặc từ chối các hình thức thanh toán chuyển khoản, thanh toán điện tử. Ghi nhận thực tế tại nhiều nơi cho thấy, khi khách hàng lựa chọn thanh toán chuyển khoản, người bán đã khéo léo đề nghị trả tiền mặt với lý do "thanh toán tiền mặt để được nhận ưu đãi tốt hơn" hoặc "hệ thống chuyển khoản đang bị lỗi". Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều quán ăn, cơ sở làm đẹp, và các cơ sở kimh doanh cung cấp dịch vụ nơi người bán chủ động hướng khách sang thanh toán tiền mặt và né tránh việc ghi nhận giao dịch chính thức. Theo cơ quan quản lý, đây là dấu hiệu có thể nhằm che giấu doanh thu, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ lập hóa đơn và kê khai thuế theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, pháp luật hiện hành không cấm hộ, cá nhân kinh doanh nhận tiền mặt. Tuy nhiên, trong thực tiễn quản lý, việc một số cơ sở kinh doanh, đặc biệt là những hộ có quy mô lớn chủ động yêu cầu khách hàng chỉ thanh toán bằng tiền mặt, đồng thời không xuất hóa đơn, đã trở thành dấu hiệu rủi ro cao trong quản lý thuế.
Trong những năm qua, Cơ quan thuế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kiểm soát chặt dòng tiền, tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và hệ thống ngân hàng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng dữ liệu lớn (Big Data), AI để phân tích rủi ro, chuyển từ "kiểm tra thủ công" sang "kiểm soát trên cơ sở dữ liệu"; đồng thời rà soát, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khi có dấu hiệu tội phạm.
Các trường hợp cố tình che giấu doanh thu, kê khai không trung thực, đầy đủ sẽ bị xử lý truy thu, ấn định thuế, xử phạt hành vi khai sai, trốn thuế, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025).
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ cho cả bên mua, bên bán và cơ quan chức năng trong công tác quản lý. Các hình thức thanh toán số như: chuyển khoản ngân hàng, quét mã QR, ví điện tử và cổng thanh toán trực tuyến,…giúp ghi nhận đầy đủ, minh bạch các giao dịch phát sinh, tạo cơ sở dữ liệu chính xác cho việc xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Việc đẩy mạnh thanh toán số không chỉ mang lại sự thuận tiện, an toàn cho người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chống thất thu ngân sách, bảo đảm công bằng giữa các hộ kinh doanh và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Vì vậy, để các giao dịch thanh toán điện tử được thực hiện bảo mật, minh bạch & đúng quy định; đồng thời đảm bảo khấu trừ thuế GTGT đầu vào hợp lệ; đảm bảo chi phí được trừ khi tính thuế TNDN và hoàn thuế; cơ quan thuế khuyến nghị người nộp thuế khi giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ tiếp tục đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt kết hợp với sinh trắc học khi đăng ký sử dụng HĐĐT hoặc khi có thay đổi thông tin đăng ký sử dụng HĐĐT do thay đổi thông tin về người đại diện theo pháp luật; đại diện HKD, CNKD; chủ doanh nghiệp tư nhân.